Avrupa Komisyonu, çocukların sosyal medya ve diğer dijital hizmetleri kullanımına ilişkin kapsamlı yeni kurallar önerdi. “EU KIDS Act” adı verilen düzenleme teklifi, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya platformlarında hesap oluşturmasını engellemeyi, 15 yaşından küçüklerin ise bağımsız sosyal medya hesabı açmasını sınırlamayı öngörüyor. Teklif kapsamında yapay zekâ sohbet botları ve “AI companion” olarak tanımlanan uygulamalar için de çocuklara yönelik yeni güvenlik kuralları getiriliyor.
Avrupa Komisyonu, 17 Eylül 2026 tarihinde “EU KIDS Act” teklifini kabul etti. Komisyonun açıklamasına göre düzenlemenin temel amacı, çocukları çevrim içi ortamdaki risklerden korumak ve Avrupa Birliği genelinde çocukların dijital hizmetlere erişimi konusunda ortak kurallar oluşturmak. Teklif, henüz yürürlükte değil; yasalaşması için Avrupa Birliği kurumlarındaki yasama sürecinden geçmesi gerekiyor.
13 yaşın altında bağımsız sosyal medya hesabı olmayacak
Teklif, 13 yaşın altındaki çocukların sosyal medya platformlarında hesap oluşturmasını yasaklamayı, 13–14 yaş grubunda ise ebeveyn denetimine bağlı “mini hesaplar” oluşturulmasını öngörüyor. Çocukların bağımsız sosyal medya hesabı açabilmesi için önerilen asgari yaş ise 15.
Avrupa Komisyonu ayrıca platformların kullanıcı yaşını doğrulamasını sağlayacak yöntemlerin kullanılmasını öneriyor. Komisyona göre yaş doğrulama sistemlerinin yalnızca yaş bilgisini teyit etmesi ve bunun ötesinde gereksiz kişisel veri toplamaması gerekiyor.
Teklifte, çocukların çevrim içi platformlarda maruz kalabileceği bazı özelliklerin de sınırlandırılması öngörülüyor. Bunlar arasında sonsuz kaydırma, çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş reklamlar, yabancılardan gelen istenmeyen iletişimler ve bağımlılık yaratıcı tasarım özellikleri bulunuyor. Reuters’ın aktardığına göre teklif ayrıca belirli saatlerde çocuklara yönelik anlık bildirimlerin sınırlandırılmasını da içeriyor.
Yapay zekâ sohbet botlarına da yeni kurallar
EU KIDS Act yalnızca sosyal medya platformlarını kapsamıyor. Teklif, yapay zekâ sohbet botlarını ve çocuklara yönelik AI companion uygulamalarını da düzenleme kapsamına alıyor.
Avrupa Komisyonunun açıklamasına göre çocuklara erişebilen bu sistemlerin, kullanıcıda insanî bir ilişki veya duygusal bağımlılık oluşturabilecek tasarım özelliklerinden kaçınması gerekecek. Yapay zekâ sohbet botlarının çocuklara yönelik uygulamalarda varsayılan olarak etkinleştirilmemesi, çocukların önceki konuşmalarının sonraki görüşmelere otomatik biçimde taşınmaması ve sistemlerin piyasaya sunulmadan önce çocuklar bakımından taşıdığı risklerin değerlendirilmesi öneriliyor.
Komisyon ayrıca AI chatbotlarının ve benzeri sistemlerin kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek yeni risklere karşı düzenlemelerin güncellenebilmesini öngörüyor. Komisyon yetkilileri, bu teknolojilerin hızla gelişmesi nedeniyle yalnızca belirli uygulamaları değil, çocuklar açısından zararlı olabilecek özellikleri esas alan bir güvenlik yaklaşımının benimsendiğini belirtiyor.
Platformlara “güvenli olduğunu kanıtlama” yükümlülüğü
Teklifin dikkat çeken yönlerinden biri de sorumluluk anlayışındaki değişiklik. Avrupa Komisyonu, dijital hizmet sağlayıcılarının yalnızca kullanıcı şikâyetlerine cevap vermesini değil, hizmetlerinin çocuklar açısından güvenli ve yaşa uygun olduğunu tasarım aşamasından itibaren göstermesini istiyor.
Komisyon bunu “safety by design” yaklaşımı olarak tanımlıyor. Buna göre platformların çocuklara yönelik riskleri hizmet kullanıma açılmadan önce değerlendirmesi ve sonrasında ortaya çıkabilecek zararları izleyerek gerekli önlemleri alması gerekecek.
Düzenleme ayrıca çocukların bilgiye erişim, mahremiyet, katılım ve ifade özgürlüğü gibi haklarının korunacağını vurguluyor. Komisyon, eğitim platformları, ansiklopediler ve dijital haber hizmetleri gibi bazı bilgi kaynaklarının sosyal medya kurallarından farklı şekilde ele alınacağını belirtiyor.
Düzenleme henüz yürürlükte değil
EU KIDS Act şu aşamada bir Avrupa Komisyonu yasa teklifi niteliğinde. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Avrupa Birliği üyesi ülkelerin temsil edildiği kurumlar ile Avrupa Parlamentosu tarafından değerlendirilmesi ve yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor. Teklifin bu süreçte değişikliğe uğraması da mümkün.
Avrupa Komisyonunun girişimi, çocukların sosyal medya kullanımının yanı sıra yapay zekâ ile çocuklar arasındaki ilişkinin de yeni bir düzenleme alanı hâline geldiğini gösteriyor. Özellikle AI sohbet botlarının çocuklarla kurduğu etkileşimlere ilişkin kurallar, Avrupa’nın yapay zekâ politikasında güvenlik ve çocukların korunması başlıklarının giderek daha fazla iç içe geçtiğine işaret ediyor.
Kaynaklar: Avrupa Komisyonu, EU KIDS Act (17 Eylül 2026); Reuters, “EU Commission proposes under-13s social media ban” (17 Eylül 2026); Reuters, “What is in the EU’s planned KIDS Act?” (17 Eylül 2026).
