Mustafa Kirenci’nin yayına hazırladığı Söyle Ey Kuş iki cilt ve bin sayfayı aşan ihtişamıyla görününce evvela şunu fark ettim: Oğluma anlattığım masalların ana kahramanı Eyüpsultan’da uçan bir martı. Ona, Selimkuş diyorum ve başlıyorum anlatmaya. O martı bazen Sütlüce’ye seğirtiyor, bazen Balat’a. Martı bazen Beşiktaş kıyılarına uzanmak, Üsküdar’a geçmek, Karadeniz’e ve hatta okyanuslara da açılmak istiyor ama muhakkak Eyüpsultan’a dönüyor. Çünkü Eyüpsultan dönülesi bir yerdir. Onun Haliç’e bakan yüzünü envâi çeşit kuş süsler. Meydanını da. Kuş sesleri Cami’nin avlusundan taşıp meydanı doldururlar, kimi zaman neşeyle kimi zaman da göçüp gidenlerin ve göçüp gitmenin hatırasıyla. Hüznüyle demiyorum çünkü Eyüpsultan’da ölüm bir hüzün sebebi olmaktan çıkar. Bilakis yürüdüğünüz yerlerin sağında ve solunda niceleri varlığını duyurur. Gündelik hayata dahil olurlar, kuşların ölüm ile hayat arasındaki sınırı kaldırmak istercesine zamanın içini, her an yeniden doldurmalarının da göz ardı edilemeyecek katkısıyla. Oğlum ve ben Sokullu Mehmet Paşa ile top oynayabiliyorsak, Ebussuud Efendi’ye selam verdiğimizde aleykümselam cevabını duyabiliyorsak sebebi biraz da budur.
Söyle Ey Kuş, bu bakımdan bir mahmur ayıltan kitabı. Çok bildiğinizi sandığınız ama yaklaştıkça yer yer yanıldığınızı yer yer de hiçbir şey anlamadığınızı fark ettiğiniz konular vardır ya, Söyle Ey Kuş işte biraz da o hâlin kitabı. Konular on dört ana başlık altında geniş bir yelpazede şekilleniyor. Kitap, Kur’an’ı Kerim’in Kuşları ve Hadis-i Şeriflerin Kuşları başlıklarına sahip Kuşların Hakikati bölümüyle açılıyor ve Kuş Olmak bölümüyle devam ediyor. Diğer başlıklar şöyle: Efsanelerden Vakalara Kuş Bilgileri, Klasik Metinlerden Matbuata Kuş Haberleri, İstanbul’un Kuşları, Kuşlardan Mektup, Otuz Kuş – Sî-murg, Kuş Sohbetleri, Kuş Masalları, ‘Mesellerin, Atalar Sözünün, Mânilerin, ve Ninnilerin Kuşları’, Edebiyatın Kuşları, Rüyaların Kuşları, Tasavvufun Kuşları, Son Fasıl: Kuş Siniri. Bu mufassal tertib içinde Ahmed Midhat Efendi’den Muallim Naci’ye, Ahmed Muhyiddin Arabî’den Ahmed Ziyaüddin Gümüşhanevi’ye, Ahmed Cevdet Paşa’dan Yahya Kemal’e, Sâdî’i Şîrâzî’den Gülşehri’ye, Sezai Karakoç’tan Yunus Emre’ye kadar kimler yok ki. Kitabın istisnası ise Şule Gürbüz. Söyle Ey Kuş, Gürbüz’ün kitap için kaleme aldığı Kuş Siniri başlıklı yazısıyla tamamlanıyor.
Kitabın önsözünde Kirenci’nin şu satırları ihsas ettikleri bakımında fevkalade kıymetli: “Büyükler, gitmeyi çok istedikleri fakat o zamanın ekonomik şartlarında imkân bulamadıkları kutlu beldelere karşı içlerinde o azim özlemi besleyerek ve her daim taze tutarak yaşarlar ve her yaz gelen leylekleri o beldelerin misafirleri olarak karşılarlardı. Onlar hürmete şayandılar; daha gelir gelmez ‘Leylekler hacıdır’ diye söze başlanır, yeni ekilmiş tarlaya konsa, toprağı karıştırıp yeni ekilen tohumları yese bile aldırış edilmez; rahatsız etmememiz sıkı sıkı tembih edilir; ancak uzaktan bakabileceğimiz söylenirdi.” Bu satırları âhuvâh içinde aktarmıyorum çünkü bu hassasiyetin taşıyıcıları şükür ki bugün de aramızda yaşıyorlar. Mecmua-i Ebuzziya’dan aktarılan ve okurken beni hem şaşırtan hem de gülümseten şu satırları da bugün dikkatiyle okuyabiliriz: “Mesela kanarya nev’inden olan kuşların sedası uzun süreli olduğundan onlara kesik ve kısa perdeden bir nağmeyi talim için beyhude zahmet çekmemeli. Keza karatavuk nev’inden bulunan kuşların sedaları o kadar uzun süreli olmadığından onlara da uzun perdeden bir nağmeyi talim için vakit israfı etmek iktiza eylemez.” Fıtratı ve tabiatı gözetmenin kuşlar üzerinden telkini gibi okudum bu satırları.
Yaptığım alıntıyı yorumlarken kullandım ama aslında kitabın genel çerçevesi için de yerinde bir tarif olacak: Söyle Ey Kuş fıtratı ve tabiatı gözeten bir tertib üzere kisve-i tab’a bürünmüş. Kitap, geçmiş vakitte okuduğum bazı metinleri hatırlatarak, diğer bazılarını ise bir keşif heyecanıyla araştırmama vesile olarak kitaplığımdaki yerini aldı. Bu bakımdan sayfa numarası takip ederek okumadığım, bazen bölüm başlığını, bazen yazarını bazen de az evvel alıntı yaptığım “Kuşlara Nağme Talimi” gibi yazının başlığını esas alarak ilgiyle okuduğum bir çalışma oldu Söyle Ey Kuş.
| Kitabın Künyesi |
|---|
| Kitap: Söyle Ey Kuş Yayınevi: Büyüyenay Yayınları Yayına Hazırlayan: Mustafa Kirenci Kapak Tasarımı: Davut Köse Sayfa: 528 + 510 Basım Tarihi: Ekim 2026 |
Kitabın birinci ve ikinci cildinin iç sayfalarını, içindekiler bölümünü yayınevinin internet sitesi üzerinden inceleyebilirsiniz.

