43

İşin açığı: Hilmi Yavuz ne kadar “İslâm mütefekkiri” ise İlber Ortaylı’nın da ancak o kadar “Türk düşünürü” olduğu söylenebilir.

44

Ahmet Çiğdem bir konuşmasında Murat Belge’den şöyle söz ediyor: “Hani bu yerlilik millilik filan gibi şeyler konuşuyoruz ya, bu adam yerli bir adam mesela, kaygıları yerli bir adam. Adam Rus romanına bakarken ya da ne bileyim Japonya’daki militarizme bakarken düşündüğü şey aslında Türkiye.”[1] Sesli güldüm. Tedavüldeki imalarıyla “yerliliğin” bende çağrıştırdığı kötü tınıları bir kalem geçip mezkûr kavramı külliyen matah bir şey kabul etsem bile kurmaktan kendimi alamayacağım cümle şudur: Eğer Belge yerlilik kıstası olacaksa, Birleşik Krallık’ın eski Türkiye Büyükelçisi, şimdilerde ise MI6’in başkanı olan Richard Moore’u, Belge’ye nazaran çok daha “yerli” kabul etmek gerekir.  Acı ama gerçek: Türkiye’deki görevi sırasında yaptığı paylaşımlar bile Moore’un Türkiye’nin mayasını, ruhunu ve sesini Belge’den daha iyi anladığını gösterir seviyedeydi.

45

Ahmet Çiğdem programın bir başka yerinde de şunları söylüyor: “Türkiye’de demokrasinin gelişimiyle ilgili bir şeyse yani, Türkiye’de demokrasi olsun ya ne olacak yani, bu ülke bunu hak ediyor filan vesaire diyen, böyle bir yerden şey yapıyorsa bunu önemli buluyorum.”[2] Bir diğer ifadeyle Çiğdem, Belge’nin “yerliliğinin” dayanaklarından biri olarak onun demokrasi konusundaki hassasiyetini dile getiriyor. Bunun üzerine Belge’ye kıyasla çok daha yerli kabul edilebileceğini söylediğim Moore’un katıldığı programlar arasından rastgele seçtiğim ve gelişigüzel ileri sardığım bir kısmında şu sözleri işittim: “Özellikle İngiltere için, güçlü bir Türkiye bizim menfaatlerimize uyuyor. Çünkü güçlü, istikrarlı, demokratik bir Türkiye bölgede, dünyada çok olumlu bir rol oynayabilir. Aynı zamanda biz müttefikiz, NATO üyesiyiz. Birkaç konuda bizim menfaatlerimiz aynı.” Moore bu sözlerinin devamında ise şu tespiti yapıyor: “Enteresan bir zihniyetti değil mi, biraz mağduriyet zihniyeti. (Sunucu: Türk mağduriyet zihniyeti?) Biraz, biraz, biraz fakat onun ihtiyacı yok. Türkiye oldukça başarılı bir ülke, önemli rol oynayan bir ülke.”[3] Tekrar etmeli: Eğer Belge “yerli” kabul edilecekse, Mooregiller Türkiye’nin gücü, rolü ve demokrasisi konusundaki göz yaşartıcı hassasiyetleriyle daha “yerli” kabul edilmeliler.

46

Moore “bu ülke”nin mizahını anlayabilmiş biriydi. Sadece eski günlerdeki Twitter performansı değil, Türkiye’nin gücü, rolü, demokrasisi konusundaki söyledikleri ve söyleme edası da bunun ispatı niteliğinde. Yine de Moore’un söylediklerine gülemiyoruz fakat Belge’nin demokrasi hassasiyetine ve bastığı toprakların suyunu, kokusunu, rengini ıskalamakla meşhur “Türkiye eksenli” düşünme ve eyleme pratiğine gülebiliyoruz. “Bir insan yaşadığı topraklara ne kadar yabancı olabilir ve onu anlamaktan ne kadar uzak kalabilir”in mücessem hali nedirin cevabı niteliğindedir Belge’nin hayatı ve yazdıkları.

47

Cansızları canlılarından daha diri topraklarda yaşamak, bizim kaderimiz.

48

Bir toprak parçası düşünün ki dağı taşı suyu toprağı telkin veriyor olsun. Orada yaşayan insanlar düşünün ki o telkini duymamak için kirli bir mutabakat içerisinde gürültü yapıyor olsunlar.

49

Bir sorunun kendine bakan tarafıyla ilgilenen insana “Bedir ashabı” nazarıyla bakılsa yeri.

50

Geçiştirmenin ne çok çehresi var. Bazen hatırşinaslık olarak görürüz onu. İstediği zaman muhatabını hatırlayan ve iletişime imkân veren türden bir hatırşinaslık.

51

Bir “değer”le arasına koyduğu mesafeyi, o değeri yanlış temsil edenlere ve onların ortaya çıkardığı sorunlara bağlayanlar artıyor, arsız otlar gibi. Bu minval kopuşlar, gösterse gösterse bağın ne kadar yanlış yerden kurulduğunu gösterebilir. Bunun adı: Pamuk ipliğine bağlı bir dünyada yaşarken her vazgeçişine makul bir sebep arayıp bulma heveskarlığıdır. Ya da kısaca: sebep hovardalığı.

[1] “100 Yüze İmza ve Söyleşi Sunan: Aykut Ertuğrul | Konuk: Ahmet Çiğdem”, Zeytinburnu Kültür Sanat, 18 Ekim 2023, https://www.youtube.com/live/0kMmnuC23xg?si=lNP5hHtE-9mcnpTq&t=4663, (Erişim Tarihi: 21 Ekim 2023).

[2] “100 Yüze İmza ve Söyleşi”, https://www.youtube.com/live/0kMmnuC23xg?si=3ft7sIfPLfYbMaYf&t=4801, (Erişim Tarihi: 23 Ekim 2023).

[3] “İngiltere Büyükelçisi Richard Moore’dan özel açıklamalar – Hafta Sonu”, CNN Türk YouTube Kanalı, 23 Temmuz 2017, https://youtu.be/oFCEyCwlaWw?si=UckVmCwFvT9E6bvw&t=299, (Erişim Tarihi: 23 Ekim 2023), alıntıdaki koyu vurgular bana ait.

Önceki bölümü okumak için tıklayın.